(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 133

॥ శ్రీః ॥
5.133. అధ్యాయః 133
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
కుంత్యా యుధిష్ఠిరబోధనాయ కృష్ణంప్రతి విదులోపాఖ్యానకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

కుంత్యువాచ। 5-133-0x(3779)(36340)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం ।
విదులాయాశ్చ సంవాదం పుత్రస్య చ పరంతప ॥ 5-133-1(36341)
తతః శ్రేయశ్చ భూయశ్చ యథావద్వక్తుమర్హసి ।
యశస్వినీ మన్యుమతీ కులే జాతా విభావరీ ॥ 5-133-2(36342)
క్షత్రధర్మరతా దాంతా విదులా దీర్ఘదర్శినీ ।
విశ్రుతా రాజసంసత్సు శ్రుతవాక్యా బహుశ్రుతా ॥ 5-133-3(36343)
విదులా నామ రాజన్యా జగర్హే పుత్రమౌరసం ।
నిర్జితం సింధురాజేన శయానం దీనచేతసం ॥ 5-133-4(36344)
విదులోవాచ। 5-133-5x(3780)
అనందన మయా జాత ద్విషతాం హర్షవర్ధన ।
న మయా త్వం న పిత్రా చ జాతః క్వాభ్యాగతోహ్యసి ॥ 5-133-5(36345)
నిర్మన్యుశ్చాప్యసంఖ్యేయః పురుషః క్లీబసాధనః ।
యావజ్జీవం నిరాశోఽసి కల్యాణాయ ధురం వహ ॥ 5-133-6(36346)
మాఽఽత్మానమవమన్యస్వ మైనమల్పేన బీభరః ।
మనః కృత్వా సుకల్యాణం మా భైస్త్వం ప్రతిసంహర ॥ 5-133-7(36347)
ఉత్తిష్ఠ హే కాపురుష మా శేష్వైవం పరాజితః।
అమిత్రాన్నందయన్సర్వాన్నిర్మానో బంధుశోకదః ॥ 5-133-8(36348)
సుపూరా వై కునదికా సుపూరో ముషికాంజలిః ।
సుసంతోషః కాపురుషః స్వల్పకేనైవ తుష్యతి ॥ 5-133-9(36349)
అప్యహేరారుజందంష్ట్రామాశ్వేవ నిధనం వ్రజ ।
అపి వా సంశయం ప్రాప్య జీవితేఽపి పరాక్రమేః ॥ 5-133-10(36350)
అప్యరేః శ్యేనవచ్ఛిద్రం పశ్యేస్త్వం విపరిక్రమన్ ।
వివదన్వాఽథవా తూష్ణీం వ్యోంనీవాపరిశంకితః ॥ 5-133-11(36351)
త్వమేవం ప్రేతవచ్ఛేషే కస్మాద్వజ్రహతో యథా।
ఉత్తిష్ఠ హే కాపురుష మా స్వాప్సీః శత్రునిర్జితః ॥ 5-133-12(36352)
మాఽస్తం గమస్త్వం కృపణో వి శ్రూయస్వ స్వకర్మణా ।
మా మధ్యే మా జఘన్యే త్వం మాఽధో భూస్తిష్ఠ గర్జితః ॥ 5-133-13(36353)
అలాతం తిందుకస్యేవ ముహూర్తమపి హి జ్వల ।
మా తుషాగ్నిరివానర్చిర్ధూమాయస్వ జిజీవిషుః ॥ 5-133-14(36354)
ముహూర్తం జ్వలితం శ్రేయో న చ ధూమాయితం చిరం ।
మా హ స్మ కస్యచిద్గేహే జనీ రాజ్ఞః స్వరీమృదుః ॥ 5-133-15(36355)
కృత్వా మానుష్యకం కర్మ సృత్వాఽఽజిం యావదుత్తమం ।
ధర్మస్యానృణ్యమాప్నోతి న చాత్మానం విగర్హతే ॥ 5-133-16(36356)
అలబ్ధ్వా యది వా లబ్ధ్వా నానుశోచతి పండితః ।
ఆనంతర్యం చారభతే న ప్రాణానాం ధనాయతే ॥ 5-133-17(36357)
ఉద్భావయస్వం వీర్యం వా తాం వా గచ్ఛ ధ్రువాం గతిం ।
ధర్మం పుత్రాగ్రతః కృత్వా కింనిమిత్తం హి జీవసి ॥ 5-133-18(36358)
ఇష్టాపూర్తం హి తే క్లీబ కీర్తిశ్చ సకలా హతా ।
విచ్ఛిన్నం భోగమూలం తే కింనిమిత్తం హి జీవసి ॥ 5-133-19(36359)
శత్రుర్నిమంజతా గ్రాహ్యో జంఘాయాం ప్రపతిష్యతా।
విపరిచ్ఛిన్నమూలోఽపి న విషీదేత్కథంచన ॥ 5-133-20(36360)
ఉద్యంయ ధురముత్కర్షేదాజానేయకతం స్మరన్।
కురు సత్వం చ మానం చ విద్ధి పౌరుషమాత్మనః । 5-133-21(36361)
ఉద్భావయ కులం మగ్నం త్వత్కృతే స్వయమేవ హి।
యస్య వృత్తం న జల్పంతి మానవా మహదద్భుతం ॥ 5-133-22(36362)
రాశివర్ధనమాత్రం స నైవ స్త్రీ న పునః పుమాన్ ।
దానే తపసి సత్యే చ యస్య నోచ్చరితం యశః ॥ 5-133-23(36363)
విద్యాయామర్థలాభే వా మాతురుచ్చార ఏవ సః।
శ్రుతేన తపసా వాఽపి శ్రియా వా విక్రమేణ వా ॥ 5-133-24(36364)
జనాన్యోఽభిభవత్యన్యాన్కర్మణా హి స వై పుమాన్ ।
న త్వేవ జాల్మీం కాపాలీం వృత్తిమేషితుమర్హసి ॥ 5-133-25(36365)
నృశంస్యామయశస్యాం చ దుఃఖాం కాపురుషోచితాం।
యమేనమభినందేయురమిత్రాః పురుషం కృశం ॥ 5-133-26(36366)
లోకస్య సమవజ్ఞాతం నిహీనాసనవాససం ।
అహోలాభకరం హీనమల్పజీవనమల్పకం ॥ 5-133-27(36367)
నేదృశం బంధుమాసాద్య బాంధవః సుఖమేధతే।
అవృత్త్యైవ విపత్స్యామో వయం రాష్ట్రాత్ప్రవాసితాః ॥ 5-133-28(36368)
సర్వకామరసైర్హీనాః స్థానభ్రష్టా అకించనాః ।
అవల్గుకారిణ సత్సు కులవంశస్య నాశనం ॥ 5-133-29(36369)
కలిం పుత్రప్రవాదేన సంజయ త్వామజీజనం ।
నిరమర్షం నిరుత్సాహం నిర్వీర్యమరినందనం ॥ 5-133-30(36370)
మా స్మ సీమంతినీ కాచింజనయేత్పుత్రమీదృశం।
మా ధూమాయ జ్వలాత్యంతమాక్రంయ జహి శాత్రవాన్ ॥ 5-133-31(36371)
జ్వల మూర్ధన్యమిత్రాణాం ముహూర్తమపి వా క్షణం।
ఏతావానేవ పురుషో యదమర్షీ యదక్షమీ ॥ 5-133-32(36372)
క్షమావాన్నిరమర్షశ్చ నైవ స్త్రీ న పునః పుమాన్ ।
సంతోషో వై శ్రియం హంతి తథాఽనుక్రోశ ఏవ చ ॥ 5-133-33(36373)
అనుత్థానభయే చోభే నిరీహో నాశ్రుతే మహత్।
ఏభ్యో నికృతిపాపేభ్యః ప్రముంచాత్మానమాత్మనా ॥ 5-133-34(36374)
ఆయసం హృదయం కృత్వా మృగయస్వ పునః స్వకం ।
పరం విషహతే యస్మాత్తస్మాత్పురుష ఉచ్యతే ॥ 5-133-35(36375)
తమాహుర్వ్యర్థనామానం స్త్రీవద్య ఇహ జీవతి।
శూరస్యోర్జితసత్వస్య సింహవిక్రాంతచారిణః ॥ 5-133-36(36376)
దిష్టభావం గతస్యాపి విషయే మోదతే ప్రజా ।
య ఆత్మనః ప్రియముఖే హిత్వా మృగయతే శ్రియం ॥ 5-133-37(36377)
అమాత్యానామథో హర్షమాదధాత్యచిరేణ సః ॥ 5-133-38(36378)
పుత్ర ఉవాచ। 5-133-39x(3781)
కిం ను మే మామపశ్యంత్యాః పృథివ్యా అపి సర్వయా।
కిమాభరణకృత్యం తే కిం భోగైర్జీవితేన వా । 5-133-39(36379)
మాతోవాచ। 5-133-40x(3782)
`పైరర్విహన్యమానస్య జీవితేనాపి కిం ఫలం।'
నిర్మన్యుకానాం యే లోకా ద్విషంతస్తానవాప్నుయుః ।
యే త్వాదృతాత్మనాం లోకాః సుహృదస్తాన్వ్రజంతు నః ॥ 5-133-40(36380)
భృత్యైర్విహీయమానానాం పరపిండోపజీవినాం।
కృపణానామసత్వానాం మా వృత్తిమనువర్తిథాః ॥ 5-133-41(36381)
అను త్వాం తాత జీవంతు బ్రాహ్మణాః సుహృదస్తథా ।
పర్యన్యమివ భూతాని దేవా ఇవ శతక్రతుం ॥ 5-133-42(36382)
యమాజీవంతి పురుషం సర్వభూతాని సంజయ।
పక్వం ద్రుమమివాసాద్య తస్య జీవితమర్థవత్॥ 5-133-43(36383)
యస్య శూరస్య విక్రాంతైరేధంతే బాంధవాః సుఖం।
త్రిదశా ఇవ శక్రస్య సాధు తస్యేహ జీవితం ॥ 5-133-44(36384)
స్వబాహుబలమాశ్రిత్య యోహి జీవతి మానవః ।
స లోకే లభతే కీర్తిం పరత్ర చ శుభాం గతిం ॥ ॥ 5-133-45(36385)

ఇతి శ్రీమన్మాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి త్రయస్త్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-133-2 మన్యుమతీ దైన్యవతీ। విభావరీ కుపితా। విభావరీ రజన్యాం చ వక్రయోషితీతి విశ్వః ॥
5-133-5 అనందన కుపుత్ర । కుత్సార్థేఽత్ర నఞ్ ।
5-133-6 క్లీబే నిర్వీర్యై సాధనం బాహ్వాదికం యస్య స తథా ॥
5-133-7 మా వీభరః మా పాలయ । ప్రతిసంహర భయమితి శేషః ॥
5-133-10 పరాక్రమేః పరాక్రమం కురు ॥
5-133-11 వివదన్ శత్రుజయార్థం అనేకాన్ పక్షానుద్భావయన్వా తూష్ణీంభూతోఽరేశ్ఛిద్రం పశ్యేః।
యథా వ్యోంని అపరిశంకితః శత్రోరాధిక్యాద్భయమపశ్యన్ శ్యేనస్తద్వత్ ॥
5-133-13 విశ్రూయస్వ ఖ్యాతో భవ। సామభేదౌ జఘన్యమధ్యమౌ ।
దానమధమో నీచ ఉపాయః। దండస్తూతమః। తత్రాద్యత్రయకర్తా మాభూః కింతు గర్జితో దండయితైవ భవేత్యర్థః ।
ఊర్జిత ఇతి వా పాఠః ॥
5-133-15 కస్యచిద్రాజ్ఞో గేహే స్వరీ గర్దభీవ మృదుః అకించిన్కరః జాయత ఇతి జనిః పుత్రో మాభూత్ ॥
5-133-16 ఆజిం సంగ్రామం ॥
5-133-17 ప్రాణానాం ప్రాణాః బలం తత్సాధ్యానాం కార్యాణాం।
ఆనంతర్యం అవిచ్ఛేదేన కార్యధారామారభతే । న ధనాయతే ధనం ఆత్మనో నేచ్ఛతి।
తృష్ణం త్యజతీత్యర్థః ॥
5-133-18 ధ్రువాం గతిం మరణం, అగ్రత ఇత్యుపహాసః। పృష్ఠతః కృత్వేత్యర్థః ॥
5-133-20 నిమజ్జతా ప్రపతిష్యతా చ శత్రుర్జంఘాయాం గ్రాహ్యః ।
తేనైవ సహ నిమజ్జేత్పతేద్వేత్యర్థః । న విషీదేత్ నిరుద్యమో న భవేత్ ॥
5-133-21 ఆజానేయాః జాత్యశ్వాః తేషాం కృతం కర్మ యుద్ధేఽనవసాదరూపం ॥
5-133-22 త్వత్కృతే మగ్నమితి సంబంధః ।
5-133-23 రాశివర్ధనః సంఖ్యాపూరకో నతు ప్రయోజనాంతరార్హః ॥
5-133-24 మాతుః ఉచ్చారో విష్ఠా ॥
5-133-26 యం ఏన అమిత్రా అభినందేషు తం బంధుం బాంధవః ఆసాద్య న సుఖమేధత ఇతి తృతీయశ్లోకేన సంబంధః ॥
5-133-27 అహోలాభకరం అల్పేఽపి లాభే అహో లాభో జాత ఇతి విస్మయం కుర్వాణం ॥
5-133-37 దిష్టభావం మరణం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.